خرابی خودرو و تعمیر و تهیه لوازم یدکی آن از جمله مواردی است که برای اغلب ما اتفاق افتاده است. اتلاف وقت و هزینههای جانبی آن از یک سو و امّا آنچه بیش از همه موجب رنجش و آزار مالکان خودرو میشود سوار شدنِ لوازم یدکی نامرغوب بر روی خودرو است. در غالب این موارد ما پس از چند روز تا چند هفته پس از تعمیر خودرو دوباره سر و کارمان به تعمیرگاهها خواهد افتاد؛ نتیجه آنکه باز هم اتلاف وقت و باز هم هزینههای مضاعف!
اما در این بازار رنگارنگ از لوازم یدکی چگونه میتوان یک جنس اصل و درجه یک را تشخیص داد؟ با ما همراه باشید تا راهکارهایی را دراینباره به شما آموزش دهیم.
خرید لوازم یدکی اصلی
كيفيت قطعه و لوازم يدكي خودرو علاوه بر تاثير مستقيمي كه بر كاركرد و عمر مفيد خودرو دارد، در بعضي از موارد به طور مستقيم با امنيت جاني سرنشينان وسيله نقليه هم ارتباط دارد.
با وجود اهميت كيفيت قطعه و لوازم يدكي خودرو، وجود قطعات تقلبي و غير استاندارد در بازار قطعه كشور باعث شده است که برخي مصرف كنندگان به دلايل مختلف و بدون توجه به عواقب عمل خود به سراغ خريد اين گونه قطعات بروند. در واقع وجود رقابت ناسالم از طریق عرضه کالای با کیفیت پایین، قیمتهای بدون تناسب و استفاده غیر قانونی از برندهای خوش نام، باعث مخدوش شدن ذهنیت مصرف کنندگان شده است. به دلیل ویژگیهای فنی خاص این محصولات،مصرف کننده یا به توصیه فروشنده، مارک را انتخاب میکند یا از برندهای معروف و به اصطلاح اصلی خریداری مینماید ولی متاسفانه بسیاری از افراد، به علت قيمت پايينتر و تبليغات غير واقعی از فروشندگان غيرمجاز خرید میکنند.
چطور از شر لوازم یدکی تقلبی خلاص شویم؟
چندان فرقی ندارد که چه خودرویی سوار میشوید در هر حال ماشین شما یک روز خراب خواهد شد و سر و کار شما به تعمیرگاه و فروشگاههای لوازم یدکی خواهد افتاد. این روزها احتمال اینکه لوازم یدکی تقلبی به شما فروخته شود بیش از خرید لوازم یدکی اصلی است. هرچند لوازم یدکی تقلبی گاهی حتی آگاهانه و به دلایلی نظیر قیمت کمتر خریداری میشوند. اما مطمئناً بیشتر خریداران به دنبال راهی مطمئن برای تامین قطعات مورد نیاز خود هستند.
خرابی خودروهای ساخت داخل دیر و زود دارد اما سوخت و سوز ندارد. بسیاری از خودروهای داخلی از همان بدو تولد با نقصهای عجیب و غریب از کارخانه بیرون میآیند. البتّه خوشبختانه این خودروها دارای گارانتی تعمیر و قطعات هستند اما شوربختانه ممکن است وقتی که خودرو را با یک عیب به نمایندگی تحویل میدهید با عیبی جدیدتر آن را تحویل بگیرید.
مراجعه به تعمیرکاران دیگر هم وضعیت بهتری ندارد و بر اساس آمارها حدود 80 درصد از شکایات مردمی از تعمیرکاران به دلیل نصب لوازم یدکی تقلبی و بی کیفیت است. با این وصف، سوال این است که خریداران معمولی چطور از اصل یا تقلبی بودن قطعات یدکی موجود در بازار آگاه شوند؟ آیا هنوز راهی باقی مانده؟
طبقه بندی قطعات یدکی استاندارد
در مورد استاندارد قطعه در كشور، طبقهبندي ايمني و فوق ايمني بيانگر درجه اهميت قطعه يا مجموعه است و اين كه قطعه يا مجموعه، ايمني است يا تزئيني، تغييري در لزوم استاندارد بودن آن ايجاد نميكند.
در مورد چگونگي طبقه بندي استاندارد قطعه و مجموعه، استاندارد ملّی كه براي همه قطعات ايمني و فوق ايمني وجود دارد، توسط موسسه استاندارد تعريف شده است. امّا برخي قطعات هم هستند كه هنوز استاندارد ملّی برای آنها تعريف نشده است و با تاييد كارخانه سازنده و دريافت هولوگرام وارد بازار ميشوند.
نظارت بر فروش قطعات در بازار به عهده موسسه استاندارد نمی باشد. موسسه استاندارد وظيفه تعريف استاندارد را دارد نه نظارت بر آن. نظارت بر فروش قطعه در بازار به عهده اتحاديه فروشندگان و دستگاههاي نظارتي ديگر است. ولي به دليل پراكندگي و گستردگي زياد، گاهي امكان نظارت بر همه فروشندگان وجود ندارد. تمام قطعات و مجموعههايي كه در خودرو به كار ميرود بايد استاندارد شوند، چون حتي اگر قطعات ايمن و فوق ايمن هم نباشند، استاندارد نبودن آنها روي كاركرد مجموعه و خودرو تاثيرگذار است.
نحوه ورود قطعات غير استاندارد به بازار
اين قطعات يا از طريق قاچاق وارد كشور ميشوند يا توسط توليد كنندگان غير مجاز توليد و به بازار عرضه ميشوند. البته به شكل بسيار محدود گاهي پيش ميآيد كه در گمرك يا آزمايشگاههای استاندارد هم تبانيهايی صورت ميگيرد كه باعث ورود قطعات غير استاندارد به بازار ميشود.
راه حلهای ممکن برای تشخیص لوازم یدکی تقلبی
همانطور که متوجه شدید كيفيت قطعه و لوازم يدكي خودرو علاوه بر تاثير مستقيمي كه بر كاركرد و عمر مفيد خودرو دارد، در بعضي از موارد به طور مستقيم با امنيت جاني سرنشينان وسيله نقليه هم ارتباط دارد.
با وجود اهميت كيفيت قطعه و لوازم يدكي خودرو، وجود قطعات تقلبي و غير استاندارد در بازار قطعه كشور باعث شده است که برخي مصرف كنندگان به دلايل مختلف و بدون توجه به عواقب عمل خود به سراغ خريد اين گونه قطعات بروند. در واقع وجود رقابت ناسالم از طریق عرضه کالای با کیفیت پایین، قیمتهای بدون تناسب و استفاده غیر قانونی از برندهای خوش نام، باعث مخدوش شدن ذهنیت مصرف کنندگان شده است. به دلیل ویژگیهای فنی خاص این محصولات،مصرف کننده یا به توصیه فروشنده، مارک را انتخاب میکند یا از برندهای معروف و به اصطلاح اصلی خریداری مینماید ولی متاسفانه بسیاری از افراد ، به علّت قيمت پايينتر و تبليغات غير واقعي از فروشندگان غيرمجاز خرید میکنند.
تشخیص لوازم یدکی تقلبی به صورت حرفهای
در بخش زیر روشهایی ذکر شده است که با توجه به آنها میتوانید اصلی یا تقلبی بودن قطعه خریداری شده را با احتمال بالایی تشخیص دهید.
- رنگ بستهبندی: با توجه به اینکه کارخانهها بستهبندی محصولات خود را به ندرت تغییر میدهند و در حجمهای بسیار زیاد هم سفارش میدهند پس کیفیت و نوع رنگ به کار رفته در بستهبندیها نباید دائما تغییر کند. بنابراین توجه به این موارد هم گاهی میتواند راه گشا باشد.
- نوع آلیاژ کاربردی: نوع مواد و آلیاژی که در ساخت قطعات اصلی به کار میرود بسیار مرغوب است و به واسطه همین مرغوبیت از سایر مارکهای مشابه متمایز شده است. بدیهی است که نوع آلیاژ کاربردی در کیفیت ظاهری قطعه تاثیر گذار است.مواردی مانند نوع آلیاژ به کار رفته، پرداخت روی قطعات باعث تمایز قطعات اصلی و غیر اصلی میشود. فروشندگان لوازم یدکی معمولا از این طریق به کیفیت قطعات پی میبرند.
- نوع نوشتاری روی قطعه: شاید باورش سخت باشد اما حجم زیادی از لوازم یدکی موجود در بازار، در خارج از ایران تولید میشود! این موضوع سبب شده در روی بستهبندیها گاهی غلطهای املایی یا اصطلاحات و لغات اشتباه استفاده شود. برخی از کمپانیها نظیر بنز و بی ام و از اصطلاحات مخصوصی برای معرفی لوازم یدکی خود استفاده میکنند. از این رو، فروشندگان با دقت در این موارد ممکن است بتوانند به اصلی یا تقلبی بودن آنها پی ببرند.
- نوع پرچکاری: پرچ موجود در بعضی از قطعات از دیگر راههای تشخیص میباشد.نوع پرچ کاری از جمله مواردی هستند که اگرچه به تجربه و مهارت نیاز دارند اما معمولا راههای اصلی تشخیص لوازم یدکی تقلبی هستند.
- نوع جوشکاری: جوشکاری نیز از دیگر راههای تشخیص قطعه تقلبی از اصلی میباشد.
- لمس کردن قطعات: افراد با تجربه از لمس قطعات به اصلی یا غیر اصلی بودن آن پی میبرند.
- کیفیت بستهبندی: معمولاٌ موادی که در بستهبندی اصلی به کار میرود مرغوب بوده و این مسئله منجر به کیفیت ظاهری بالاتر بستهبندی اصلی نسبت به تقلبی و همچنین استحکام بیشتر آن میشود.
تشخیص لوازم یدکی اصلی به صورت ساده
ممکن است که بخشی از روشهای فوق نیازمند مهارتی باشد که خریداران عادی نداشته باشند و یا در تمام فروشگاهها یا درباره تمام قطعات قابل اجرا نباشد. پس باید به دنبال راه حل دیگری برای دور ماندن از گزند لوازم یدکی تقلبی بگردیم.
- تعیین اصالت لوازم یدکی با استفاده از سامانه پیام کوتاه
اغلب خودروسازان امروزه بخشی از توان خود را به تهیه لوازم یدکی مورد نیاز در بازار معطوف کردهاند. آنها برای جلوگیری از تقلب و عرضه اجناس مشابه و بیکیفیت از سامانههای پیام کوتاه استفاده میکنند. در این شیوه به روی بستهبندی محصول بارکدهای وجود دارد که با ارسال آن به شماره پیامکهایی که از سوی شرکت اعلام شده میتوانید از کیفیت و اصل بودن لوازم یدکی خریداریشده اطمینان حاصل کنید. برای مثال سایپا یدک برای اطمینان خاطر مشتریان شماره پیامک 50001813 و ایساکو تأمینکننده قطعات ایرانخودرو سامانه ۳۰۰۰۳۱ را معرفی نمودهاند.
- استعلام بارکد
اسکن بارکد از طریق اپلیکیشنها و دریافت اطلاعات آنها از طریق اینترنت یکی از راههای تشخیص لوازم یدکی اصلی است. بستهبندی لوازم یدکی تقلبی هر قدر هم که هنرمندانه کپی برداری شده باشد باز هم فاقد بارکدهای حقیقی است.
- قیمت لوازم یدکی
این موضوع همواره صدق نمیکند اما در بیشتر موارد لوازم یدکی بیکیفیت با قیمتی نازل در بازار عرضه میشوند که با کمی پرسوجو از فروشندگان نیز به تفاوت آنها پی میبرید. اگر یک محصول با برندی نامآشنا به طرزی عجیب ارزان است حتماً در اصل بودن آن شک کنید. اگرچه در بازار این روزها لوازم یدکی تقلبی گاهی با قیمتهای بالا و حتی گرانتر از قطعات اصل به فروش میرسد.
- مراجعه به فروشگاهها و فروشندگان معتبر لوازم یدکی
در بازار آشفته لوازم یدکی هنوز هم فروشگاههای معتبر نقش مهمی در عرضه قطعات مرغوب بر عهده دارند. این فروشگاهها عمدتاً از قدمت زیادی برخوردارند و از سوی برخی تعمیرکاران نیز به شما معرفی میشوند. در این فروشگاهها لوازم یدکی با فاکتورهایی سربرگ دار و رسمی به مشتری فروخته میشود. این خود راهی برای نشان دادن اطمینان فروشنده از اصل بودن لوازم یدکی است. افزون بر این سعی کنید لوازم یدکی مورد نیاز خودرو را خودتان خریداری کنید و آن را به تعمیرکار محول نکنید.
چرا به فروشگاه اینترنتی لوازم یدکی اعتماد کنیم؟
خرید آنلاین قطعات یدکی همچون سایر محصولات شاید در ابتدا کمی عجیب به نظر برسد چراکه در پارهای از موارد مدتزمان اندکی برای خرید قطعات یدکی فرصت داریم، اما اگر امروزه امکان خرید اینترنتی خودرو فراهم شده است چرا لوازم مورد نیاز آن را به طور آنلاین تهیه نکنیم؟
مزایای خرید آنلاین قطعات خودرو چیست؟
- اعتماد بیشتر به فروشگاههای اینترنتی
اگر موقعیتهای اضطراری را کنار بگذاریم خرید آنلاین لوازم یدکی مانند بسیاری از محصولات زمان کمتری را از شما خواهد گرفت زیرا بدون مراجعه به فروشگاهها میتوانید در هر زمان و مکانی خرید خود را انجام دهید. دیگر شب یا صبح، خانه یا محل کار اهمیتی ندارد.
میتوان گفت که در حال حاضر بر فروشگاههای اینترنتی نظارت بیشتری نسبت به فروشگاههای حقیقی وجود دارد. فروشگاههای معتبر بهراحتی از طریق نماد اعتماد الکترونیک که در صفحه اصلی آنها وجود دارد قابل شناسایی هستند. این نماد دائمی نیست و هر سال باید برای تمدید آن اقدام شود. بنابراین کیفیت خدماترسانی در این فروشگاهها دائمی است.
از سوی دیگر رقابتی که فروشگاههای آنلاین قطعات یدکی برای جلب مشتری دارند موجب میشود تا از فروش لوازم بیکیفیت اجتناب کنند. حتی بسیاری از آنان تضمین اصالت کالا را در وبسایت و فاکتورهای خود نیز قید میکنند.
- خرید آنلاین قطعات یدکی با قیمتی ارزانتر
شاخصه خریدهای اینترنتی تخفیفهایی است که صاحبان وبسایت برای جلب رضایت مشتریان در نظر میگیرند. این تخفیفها و قیمتهای ارزانتر برخلاف خرید از بازار فیزیکی نشان از بیکیفیت بودن اصالت لوازم یدکی ندارد. طبیعی است که فروشگاههای اینترنتی با حذف واسطهها و هزینههای مربوط به فروشگاههای حقیقی میتوانند محصولات خود را با قیمتی کمتر به مشتریان عرضه کنند. بنابراین خرید آنلاین علاوه بر کاهش اتلاف زمان به کاهش هزینه نیز منجر میشود.
- مقایسه آسان در هنگام خرید آنلاین قطعات یدکی
بازار قطعات یدکی خودرو از تنوع زیادی برخوردار است. حال تصور کنید که در یک فروشگاه واقعی تا چه اندازه میتوانید قطعات مختلف را با یکدیگر مقایسه کنید. چند مرتبه از فروشنده قیمت اجناس را میپرسید؟ طبعاً نه شما و نه حتی فروشندگان زمان و انرژی لازم برای چنین کاری ندارید اما هنگام خرید آنلاین قطعات خودرو مقایسه قیمت و مشخصات یکی از ویژگیهایی است که حتی وبسایتها نیز برای آن امکانات خاصی در نظر گرفتهاند.
از برندهای معروف بخرید؟!
تا همین چند سال پیش عده زیادی بر این باور بودند که خرید لوازم یدکی برندهای معروف با قیمتهای آنچنانی احتمال تقلبی بودن آنها را کاهش میدهد. اما طی سالهای اخیر گزارشهای متعددی از تولیدکنندگان لوازم یدکی تقلبی در رسانهها منتشر شده که محصولات بی کیفیت خود را در بهترین بستهبندیها و کاملا مشابه بستهبندیهای اصلی عرضه میکنند. پس معروف بودن برند دیگر نقطه اتکای خوبی برای دور ماندن لوازم یدکی بیکیفیت نیست.
شاید مقایسه و دقت در کیفیت و بستهبندی شانس بیشتری به شما برای خرید لوازم یدکی اصلی بدهد اما آیا امکان این کار در تمامی فروشگاهها امکانپذیر است؟